pregnancy & baby คำแนะนำ

รู้จักภาวะมีบุตรยาก

ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS): ส่งผลต่อประจำเดือนและการตกไข่อย่างไร?

PCOS เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนและระบบเผาผลาญที่พบได้บ่อย และอาจส่งผลต่อรอบเดือน การตกไข่ ภาวะเจริญพันธุ์ และสุขภาพในระยะยาว

PCOS คืออะไร?

PCOS ไม่ได้หมายถึงเพียงการมี “ถุงน้ำจำนวนมากในรังไข่” แต่เป็นภาวะที่ซับซ้อนซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการตกไข่ที่ไม่สม่ำเสมอ ระดับหรือการออกฤทธิ์ของแอนโดรเจนที่สูงขึ้น และลักษณะเฉพาะของรังไข่

อาการอาจรวมถึงประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอหรือมาน้อยครั้ง คาดเดาวันตกไข่ได้ยาก สิว ขนบนใบหน้าหรือร่างกายเพิ่มขึ้น และตั้งครรภ์ยาก นอกจากนี้ยังสัมพันธ์กับภาวะดื้อต่ออินซูลิน เบาหวานชนิดที่ 2 และความผิดปกติของไขมันในเลือด

วินิจฉัย PCOS อย่างไร?

ในผู้ใหญ่ หลังจากตัดสาเหตุอื่นออกแล้ว โดยทั่วไปจะพิจารณาจากอย่างน้อย 2 ใน 3 ข้อ ได้แก่ การตกไข่ผิดปกติ ภาวะแอนโดรเจนสูงจากอาการหรือผลตรวจ และลักษณะรังไข่แบบถุงน้ำหลายใบจากอัลตราซาวนด์ หรือการใช้ AMH ตามแนวทางที่เหมาะสมในผู้ใหญ่

หากมีทั้งรอบเดือนผิดปกติและภาวะแอนโดรเจนสูงอยู่แล้ว อาจไม่จำเป็นต้องใช้อัลตราซาวนด์หรือ AMH เพื่อวินิจฉัย

การเห็นลักษณะรังไข่แบบถุงน้ำหลายใบจากอัลตราซาวนด์เพียงอย่างเดียว ไม่ได้หมายความว่าเป็น PCOS

ทำไม PCOS จึงทำให้ประจำเดือนผิดปกติ?

การตกไข่อาจเกิดขึ้นไม่บ่อยหรือไม่เกิดขึ้นในบางรอบ ทำให้รอบเดือนยาว ไม่สม่ำเสมอ หรือคาดเดาได้ยาก

หากไม่มีการตกไข่เป็นเวลานาน ความเสี่ยงของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวผิดปกติและมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกอาจเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงโดยรวมยังคงต่ำ และไม่แนะนำให้ตรวจคัดกรองมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกเป็นประจำเพียงเพราะมี PCOS

แอนโดรเจนสูงมีอาการอย่างไร?

อาจมีขนบนใบหน้าหรือร่างกายเพิ่มขึ้น สิว หรือผมบนศีรษะบางลง และอาจตรวจระดับแอนโดรเจนในเลือดเมื่อจำเป็น

PCOS เกี่ยวข้องกับเบาหวานหรือไม่?

ผู้ที่มี PCOS จำนวนมากมีภาวะดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของความผิดปกติของระดับน้ำตาลและเบาหวานชนิดที่ 2 แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มี PCOS ทุกคนจะเป็นเบาหวาน

วัยรุ่นวินิจฉัย PCOS เหมือนผู้ใหญ่หรือไม่?

ไม่เหมือนกัน เนื่องจากประจำเดือนที่ไม่สม่ำเสมอและสิวสามารถพบได้ตามปกติในช่วงวัยรุ่น จึงต้องวินิจฉัยอย่างระมัดระวัง แนวทางปัจจุบันต้องมีทั้งความผิดปกติของรอบเดือนที่ต่อเนื่องตามระยะเวลาหลังมีประจำเดือนครั้งแรกและภาวะแอนโดรเจนสูง โดยไม่แนะนำให้อัลตราซาวนด์หรือ AMH เพื่อวินิจฉัย PCOS ในวัยรุ่น

PCOS หมายความว่าจะตั้งครรภ์ไม่ได้หรือไม่?

ไม่ใช่ แม้การตกไข่ที่ไม่สม่ำเสมออาจทำให้ตั้งครรภ์ได้ยากขึ้น แต่ผู้ที่มี PCOS จำนวนมากสามารถตั้งครรภ์ได้เองหรือด้วยการรักษา