รังไข่ของฉัน “อายุเท่าไร”? วิธีทำความเข้าใจผลตรวจ AMH
หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “ตรวจปริมาณไข่สำรอง” หรือ “อายุรังไข่”เมื่ออายุมากขึ้น จำนวนถุงไข่ที่เหลืออยู่ในรังไข่จะค่อย ๆ ลดลง จึงมีการนำผล AMH มาอธิบายเป็น “อายุรังไข่” ในบางครั้ง อย่างไรก็ตาม AMH ไม่ได้วัดอายุของรังไข่โดยตรงค่ะคำที่ถูกต้องกว่าคือ AMH เป็นตัวบ่งชี้ ปริมาณไข่สำรองในรังไข่ (ovarian reserve) ซึ่งสะท้อนจำนวนถุงไข่ที่ยังเหลืออยู่โดยประมาณการตรวจ AMH คืออะไร?AMH ย่อมาจาก Anti-Müllerian Hormone เป็นฮอร์โมนที่สร้างจากเซลล์ในถุงไข่ขนาดเล็กที่กำลังเจริญในรังไข่สามารถตรวจได้ด้วยการเจาะเลือด และโดยทั่วไปสามารถตรวจได้เกือบทุกช่วงของรอบเดือนอย่างไรก็ตาม ค่า AMH อาจมีการเปลี่ยนแปลงได้บ้าง และอาจได้รับอิทธิพลจากอายุ การใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมน การผ่าตัดรังไข่ในอดีต และวิธีตรวจของห้องปฏิบัติการAMH บอกอะไรได้บ้าง?AMH มีประโยชน์อย่างมากในการคาดการณ์ว่า รังไข่จะตอบสนองต่อยากระตุ้นรังไข่มากน้อยเพียงใด ในการรักษาภาวะมีบุตรยากค่า AMH ต่ำอาจบ่งชี้ว่าปริมาณไข่สำรองลดลง และอาจได้จำนวนไข่น้อยลงเมื่อกระตุ้นรังไข่ส่วนค่า AMH สูงอาจบ่งชี้ว่ามีถุงไข่จำนวนมากกว่าและรังไข่อาจตอบสนองต่อยากระตุ้นมากขึ้นอย่างไรก็ตาม AMH ไม่ได้บอกคุณภาพของไข่โดยตรง และไม่สามารถใช้ทำนายได้อย่างแม่นยำว่าจะตั้งครรภ์ตามธรรมชาติได้หรือไม่ อายุยังเป็นปัจจัยที่สำคัญกว่าค่า AMH เพียงอย่างเดียวในการประเมินโอกาสทางการเจริญพันธุ์ค่ะถ้าค่า AMH ต่ำกว่าที่คาดตามอายุล่ะ?อาจบ่งชี้ว่าปริมาณไข่สำรองในรังไข่ลดลงนอกจากการลดลงตามอายุตามธรรมชาติแล้ว ยังอาจพบได้หลังการผ่าตัดรังไข่ การรักษามะเร็งบางชนิด หรือโรคของรังไข่บางอย่างแต่ค่า AMH ต่ำ ไม่ได้หมายความว่าจะตั้งครรภ์ไม่ได้ และแม้ค่า AMH จะต่ำมาก ก็ไม่ควรใช้ผลนี้เพียงอย่างเดียวในการสรุปว่าไม่สามารถตั้งครรภ์เองหรือเข้ารับการรักษาภาวะมีบุตรยากได้ถ้าค่า AMH สูงมากล่ะ?ผู้หญิงที่มี ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) มักมี AMH สูง เพราะมีถุงไข่ขนาดเล็กจำนวนมากอย่างไรก็ตาม ไม่สามารถวินิจฉัย PCOS ด้วยค่า AMH เพียงอย่างเดียวได้ในผู้ใหญ่ AMH อาจนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการวินิจฉัย แต่ต้องพิจารณาร่วมกับรอบเดือน อาการหรือผลตรวจฮอร์โมนแอนโดรเจน และข้อมูลทางคลินิกอื่น ๆAMH บอกได้ไหมว่าจะหมดประจำเดือนเมื่อไร?AMH มีแนวโน้มลดลงตามอายุ แต่การตรวจ AMH เพียงครั้งเดียวไม่สามารถระบุได้อย่างแม่นยำว่าจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนเมื่ออายุเท่าไรควรอ่านผล AMH อย่างไร?ไม่มีค่าตัดเดียวที่ใช้ได้กับผู้หญิงทุกคนควรแปลผลร่วมกับอายุ ค่ามาตรฐานของห้องปฏิบัติการ ประวัติรอบเดือน จำนวนถุงไข่จากอัลตราซาวนด์ (AFC) ประวัติผ่าตัดรังไข่ และประวัติการรักษาภาวะมีบุตรยากสรุปง่าย ๆ1. AMH ไม่ใช่ “อายุรังไข่” โดยตรง แต่เป็นตัวบ่งชี้ ปริมาณไข่สำรองในรังไข่2. มีประโยชน์ในการคาดการณ์การตอบสนองต่อการกระตุ้นรังไข่และจำนวนไข่ที่อาจได้ในการรักษาภาวะมีบุตรยาก3. AMH ต่ำไม่ได้หมายความว่าจะตั้งครรภ์ตามธรรมชาติไม่ได้4. AMH สูงอาจพบได้ใน PCOS แต่ไม่สามารถวินิจฉัย PCOS จาก AMH เพียงอย่างเดียว5. ควรแปลผล AMH ร่วมกับอายุและข้อมูลทางการแพทย์อื่น ๆ